ضرایب دروس کنکور ارشد روان‌شناسی ۱۴۰۵؛ راهنمای گرایش‌ها و کدضریب‌ها
ضرایب دروس کنکور ارشد روان‌شناسی مشخص می‌کنند که هر درس در محاسبه‌ی نمره‌ی آزمون برای رشته یا گرایش موردنظر شما چه وزنی دارد. این ضرایب برای همه‌ی گرایش‌ها یکسان نیستند؛ به همین دلیل، داوطلب روان‌شناسی بالینی، عمومی، تربیتی یا صنعتی و سازمانی لزوماً نباید درس‌های یکسانی را با اولویت یکسان مطالعه کند.
در این مقاله از آکادمی ایگو، ضرایب دروس مجموعه‌ی روان‌شناسی در آزمون کارشناسی ارشد وزارت علوم، با کد مجموعه‌ی ۱۱۳۳ را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم چطور از این اطلاعات برای برنامه‌ریزی استفاده کنید.
در ادامه می‌خوانید:
● تفاوت کد مجموعه، کدضریب و کدرشته‌محل چیست؟
● هر درس در هفت کدضریب مجموعه‌ی روان‌شناسی چه ضریبی دارد؟
● ضرایب روان‌شناسی بالینی، عمومی، تربیتی و سایر مسیرها چه تفاوتی دارند؟
● اگر بین دو گرایش مردد هستید، چطور درس‌های مشترک و اختصاصی آن‌ها را بشناسید؟
● آیا می‌توان درس‌های ضریب ۱ را حذف کرد و زمان بیشتری به درس‌های ضریب بالاتر اختصاص داد؟
مبنای اطلاعات این راهنما، ضرایب گزارش‌شده برای آزمون ۱۴۰۵ در سایت سنجش است؛ نه ضرایب قطعی و تأییدشده‌ی آزمون ۱۴۰۶.
این مقاله درباره‌ی کدام آزمون است؟
موضوع این راهنما، مجموعه‌ی امتحانی روان‌شناسی با کد ۱۱۳۳ در آزمون کارشناسی ارشد وزارت علوم است.
ضرایب این مجموعه را نباید به آزمون ارشد وزارت بهداشت تعمیم داد. همچنین مجموعه‌ی امتحانی مشاوره با مجموعه‌ی روان‌شناسی متفاوت است و درس‌ها و ضرایب آن باید جداگانه بررسی شوند.
به این نکته هم توجه کنید: قرارگرفتن نام یک رشته یا گرایش در مجموعه‌ی امتحانی، به معنی پذیرش آن در تمام دانشگاه‌ها یا در همه‌ی سال‌ها نیست. برای اطلاع از دانشگاه‌های پذیرنده، ظرفیت‌ها و شرایط اختصاصی، باید دفترچه‌ی انتخاب رشته‌ی همان سال را بررسی کنیم.
کد مجموعه، کدضریب و کدرشته‌محل چه تفاوتی دارند؟
این سه اصطلاح کاربرد متفاوتی دارند و شناخت آن‌ها کمک می‌کند هنگام ثبت‌نام، مطالعه و انتخاب رشته دچار اشتباه نشوید.
کد مجموعه‌ی امتحانی
کد مجموعه، شناسه‌ی مجموعه‌ای است که در آزمون آن شرکت می‌کنید. کد مجموعه‌ی امتحانی روان‌شناسی در آزمون کارشناسی ارشد وزارت علوم، ۱۱۳۳ است.
کدضریب
کدضریب مشخص می‌کند هر درس برای گروهی از رشته‌ها و گرایش‌ها چه وزنی دارد. برای شناخت درس‌های مؤثر در گرایش هدف و تفسیر رتبه‌ی مربوط به آن، باید کدضریب را بشناسید.
چند رشته یا گرایش می‌توانند کدضریب مشترک داشته باشند. در این حالت، ضرایب دروس آن‌ها یکسان است؛ اما محتوای دوره‌ی تحصیلی، ظرفیت پذیرش لزوماً یکسان نیست.
کدرشته‌محل
کدرشته‌محل، شناسه‌ی یک انتخاب مشخص در مرحله‌ی انتخاب رشته است؛ انتخابی که رشته یا گرایش، دانشگاه و نوع دوره‌ی تحصیلی را مشخص می‌کند.
به‌طور خلاصه، کد مجموعه برای شناسایی آزمون، کدضریب برای شناخت وزن درس‌ها و کدرشته‌محل برای ثبت انتخاب‌های دانشگاهی کاربرد دارد.
ضریب هر درس چه چیزی را نشان می‌دهد؟
ضریب، وزن نسبی یک درس در محاسبه‌ی نمره‌ی مربوط به یک کدضریب را مشخص می‌کند. هرچه ضریب بیشتر باشد، نمره‌ی آن درس وزن بیشتری در محاسبه خواهد داشت.
برای مثال، درس روان‌شناسی بالینی در کدضریب ۲ ضریب ۳ دارد و آمار و روش تحقیق ضریب ۱.
اما از این تفاوت نمی‌توان نتیجه گرفت که:
هر تست بالینی دقیقاً سه برابر هر تست آمار روی رتبه اثر می‌گذارد؛ یا باید دقیقاً سه برابر آمار، برای بالینی زمان بگذاریم!
تعداد سؤال‌ها، درصد کسب‌شده، شیوهٔ محاسبه‌ی نمره و عملکرد سایر داوطلبان نیز در نتیجه اثر دارند. برای تنظیم برنامه، باید ضریب درس، سطح فعلی و امکان پیشرفت خودتان را کنار هم در نظر بگیرید.
کدضریب‌های مجموعه‌ی روان‌شناسی
کدضریب ۱: روان‌شناسی عمومی و رشته‌های مرتبط با این کدضریب.
کدضریب ۲: روان‌شناسی بالینی و رشته‌ها و گرایش‌های مرتبط با این کدضریب.
کدضریب ۳: سنجش و اندازه‌گیری یا روان‌سنجی.
کدضریب ۴: روان‌شناسی صنعتی و سازمانی.
کدضریب ۵: روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی.
کدضریب ۶: روان‌شناسی تربیتی و رشته‌های مرتبط با این کدضریب.
کدضریب ۷: روان‌شناسی اجتماعی.
ضرایب دروس ارشد روان‌شناسی به تفکیک کدضریب
در فهرست‌های زیر، فقط درس‌هایی آمده‌اند که در کدضریب مربوط، ضریب بیشتر از صفر دارند. برای جلوگیری از طولانی‌شدن فهرست‌ها، درس‌های دارای ضریب صفر ذکر نشده‌اند.
۱. ضرایب روان‌شناسی عمومی؛ کدضریب ۱
متون روان‌شناسی به زبان انگلیسی: ضریب ۲
روان‌شناسی مرضی و کودکان استثنایی: ضریب ۲
روان‌شناسی رشد: ضریب ۲
روان‌شناسی عمومی: ضریب ۲
علم‌النفس از دیدگاه دانشمندان اسلامی: ضریب ۱
آمار و روش تحقیق: ضریب ۱
روان‌شناسی فیزیولوژیک، انگیزش و هیجان: ضریب ۱
در این کدضریب، چهار درس ضریب ۲ دارند و هیچ‌یک از درس‌های مؤثر، ضریب ۳ ندارند. بنابراین، برنامه‌ریزی متوازن اهمیت دارد. تمرکز کامل روی یک درس و رهاکردن سایر درس‌ها، صرفاً بر اساس ضرایب قابل توجیه نیست.
کدضریب ۱ شامل روان‌شناسی عمومی، روان‌شناسی اسلامی ـ بدون گرایش و با گرایش روان‌شناسی مثبت‌گرا، روان‌شناسی شخصیت، روان‌شناسی با گرایش روان‌شناسی دین، روان‌شناسی خانواده، و روان‌شناسی مدرسه است.
۲. ضرایب روان‌شناسی بالینی؛ کدضریب ۲
روان‌شناسی بالینی: ضریب ۳
متون روان‌شناسی به زبان انگلیسی: ضریب ۲
روان‌شناسی مرضی و کودکان استثنایی: ضریب ۲
روان‌شناسی رشد: ضریب ۲
علم‌النفس از دیدگاه دانشمندان اسلامی: ضریب ۱
آمار و روش تحقیق: ضریب ۱
روان‌شناسی فیزیولوژیک، انگیزش و هیجان: ضریب ۱
درس روان‌شناسی بالینی بالاترین ضریب این گروه را دارد و باید جایگاه مشخصی در برنامه‌ی مطالعه، تست‌زنی و مرور داشته باشد.
کدضریب ۲ شامل روان‌شناسی بالینی، روان‌شناسی بالینی گرایش خانواده، روان‌شناسی بالینی کودک و نوجوان، روان‌شناسی سلامت و علوم شناختی با گرایش‌های روان‌شناسی شناختی و توان‌بخشی شناختی است.
تفاوت ضرایب روان‌شناسی عمومی و بالینی چیست؟
درس‌های مشترک مؤثر در کدضریب‌های ۱ و ۲، ضرایب یکسانی دارند. تفاوت اصلی به دو درس مربوط است:
در کدضریب روان‌شناسی عمومی، درس روان‌شناسی عمومی: ضریب ۲
در کدضریب روان‌شناسی بالینی، درس روان‌شناسی بالینی: ضریب ۳
اگر می‌خواهید هر دو مسیر را باز نگه دارید، باید علاوه بر درس‌های مشترک، برای مطالعه‌ی هر دو درس عمومی و بالینی برنامه داشته باشید. این انتخاب به زمان بیشتری نیاز دارد. بهتر است پیش از اضافه‌کردن منابع، بررسی کنید که آیا می‌توانید مطالعه و مرور هر دو درس را با کیفیت مناسب پیش ببرید یا نه.
۳. ضرایب سنجش و اندازه‌گیری یا روان‌سنجی؛ کدضریب ۳
متون روان‌شناسی به زبان انگلیسی: ضریب ۲
آمار و روش تحقیق: ضریب ۲
روان‌شناسی رشد: ضریب ۲
روان‌سنجی: ضریب ۲
آزمون‌های شناختی هوش و استعداد: ضریب ۲
روان‌شناسی مرضی و کودکان استثنایی: ضریب ۱
روان‌شناسی عمومی: ضریب ۱
در این مسیر، آمار و روش تحقیق، روان‌سنجی و آزمون‌های شناختی هوش و استعداد، در کنار زبان و رشد، وزن یکسانی دارند.
۴. ضرایب روان‌شناسی صنعتی و سازمانی؛ کدضریب ۴
رفتار سازمانی: ضریب ۳
روان‌شناسی امور استخدامی: ضریب ۳
بالندگی سازمانی: ضریب ۳
متون روان‌شناسی به زبان انگلیسی: ضریب ۲
آمار و روش تحقیق: ضریب ۲
روان‌شناسی صنعتی ـ سازمانی: ضریب ۲
روان‌شناسی اجتماعی: ضریب ۲
ترکیب درس‌های این کدضریب با بالینی و عمومی تفاوت زیادی دارد. سه درس رفتار سازمانی، روان‌شناسی امور استخدامی و بالندگی سازمانی، بالاترین ضریب را دارند.
۵. ضرایب روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی؛ کدضریب ۵
روان‌شناسی مرضی و کودکان استثنایی: ضریب ۳
آموزش و پرورش کودکان استثنایی: ضریب ۳
متون روان‌شناسی به زبان انگلیسی: ضریب ۲
آمار و روش تحقیق: ضریب ۲
روان‌شناسی رشد: ضریب ۲
روان‌شناسی عمومی: ضریب ۲
روان‌سنجی: ضریب ۲
روان‌شناسی تربیتی: ضریب ۲
در این کدضریب، دو عنوان نزدیک به هم وجود دارد که نباید آن‌ها را یک درس در نظر بگیرید:
روان‌شناسی مرضی و کودکان استثنایی
آموزش و پرورش کودکان استثنایی
این دو، عنوان‌های امتحانی جداگانه‌اند و هرکدام در اطلاعات مبنا ضریب ۳ دارند. هنگام انتخاب منابع، مطمئن شوید برای هر دو عنوان پوشش مطالعاتی مناسبی دارید. تعداد درس‌های مؤثر این مسیر نیز از بعضی کدضریب‌های دیگر بیشتر است؛ بنابراین، مدیریت حجم منابع و زمان مرور اهمیت ویژه‌ای دارد.
۶. ضرایب روان‌شناسی تربیتی؛ کدضریب ۶
روان‌شناسی تربیتی: ضریب ۳
متون روان‌شناسی به زبان انگلیسی: ضریب ۲
آمار و روش تحقیق: ضریب ۲
روان‌شناسی رشد: ضریب ۲
روان‌شناسی عمومی: ضریب ۲
روان‌شناسی تربیتی بالاترین ضریب این گروه را دارد و چهار درس دیگر همگی ضریب ۲ دارند. کمتر بودن تعداد درس‌های مؤثر، به‌تنهایی به معنی آسان‌تر بودن قبولی نیست. ظرفیت پذیرش، سطح رقابت و عملکرد شما در همین درس‌ها نیز در نتیجه نقش دارند.
کدضریب ۶ شامل روان‌شناسی تربیتی و علوم شناختی با گرایش ذهن، مغز و تربیت است.
۷. ضرایب روان‌شناسی اجتماعی؛ کدضریب ۷
روان‌شناسی اجتماعی: ضریب ۳
متون روان‌شناسی به زبان انگلیسی: ضریب ۲
آمار و روش تحقیق: ضریب ۲
روان‌شناسی رشد: ضریب ۲
روان‌شناسی عمومی: ضریب ۲
روان‌شناسی تربیتی: ضریب ۲
در این کدضریب، روان‌شناسی اجتماعی بیشترین ضریب را دارد.
درس‌های این گروه با کدضریب روان‌شناسی تربیتی هم‌پوشانی دارند؛ بااین‌حال، روان‌شناسی اجتماعی به فهرست درس‌های مؤثر اضافه می‌شود و ضریب درس روان‌شناسی تربیتی نیز متفاوت است. این هم‌پوشانی برای داوطلبی که هر دو مسیر را بررسی می‌کند مفید است.
چطور ضرایب را به برنامه‌ی مطالعه تبدیل کنیم؟
شناخت ضرایب، نقطه‌ی شروع برنامه‌ریزی است؛ برای تعیین زمان هر درس، چهار عامل را کنار هم قرار دهید:
ضریب درس: این درس در کدضریب هدف من چه وزنی دارد؟
سطح فعلی: در حال حاضر چقدر بر مباحث این درس مسلط هستم؟
امکان پیشرفت: با اختصاص زمان مشخص، چقدر می‌توانم عملکردم را بهتر کنم؟
حجم و دشواری درس: یادگیری، تست‌زنی و مرور این درس چقدر زمان می‌خواهد؟
فرض کنید داوطلبی در درس بالینی پایه‌ی مناسبی دارد، اما آمار را هنوز شروع نکرده است. ضریب بالاتر بالینی به معنی اختصاص تمام زمان به آن نیست. ممکن است یادگیری چند مبحث پایه‌ی آمار، در کنار ادامه‌ی مطالعه و مرور بالینی، انتخاب مفیدی باشد. برنامه‌ی مناسب از ترکیب ضریب درس و وضعیت واقعی و فعلی شما به دست می‌آید.
اشتباه‌های رایج در استفاده از ضرایب کنکور ارشد روان‌شناسی
۱. یکی گرفتن درس‌های ترکیبی با دو درس مستقل
«روان‌شناسی مرضی و کودکان استثنایی» یک عنوان امتحانی با ضریب مشخص است. ممکن است برای یادگیری آن از دو کتاب یا دو دوره استفاده کنید، اما نباید برای هر بخش ضریب مستقلی در نظر بگیرید. «روان‌شناسی فیزیولوژیک، انگیزش و هیجان» نیز یک عنوان ترکیبی است.
۲. انتخاب منابع پیش از مشخص‌کردن کدضریب
ممکن است یک کتاب معتبر و مفید باشد، اما برای کدضریب شما اولویت نداشته باشد. ابتدا هدف و درس‌های مؤثر را مشخص کنید و بعد سراغ انتخاب منابع بروید.
۳. تعمیم ضرایب وزارت علوم به وزارت بهداشت
هر آزمون باید با دفترچه و ضوابط خودش بررسی شود. شباهت نام رشته‌ها، به معنی یکسان بودن درس‌ها و ضرایب نیست.
۴. پیش‌بینی رتبه فقط با ضرب درصد در ضریب
ضرایب برای فهم وزن درس‌ها ضروری‌اند، اما برای پیش‌بینی دقیق رتبه کافی نیستند. رتبه به عملکرد سایر داوطلبان و سازوکار رسمی محاسبه‌ی نمره نیز وابسته است. از یک میانگین ساده نمی‌توان رتبه‌ی قطعی استخراج کرد.
پرسش‌های متداول
زبان در کدام کدضریب‌ها مؤثر است؟
بر اساس اطلاعات مبنای این راهنما، متون روان‌شناسی به زبان انگلیسی در هر هفت کدضریب، ضریب ۲ دارد.
آمار و روش تحقیق در همه‌ی کدضریب‌ها ضریب یک دارد؟
خیر. در کدضریب‌های ۱ و ۲ ضریب ۱ دارد و در کدضریب‌های ۳ تا ۷، ضریب آن ۲ است.
آیا می‌توان درس ضریب ۱ را حذف کرد؟
ضریب ۱ به معنی بی‌اهمیت بودن نیست. حذف یک درس، فرصت کسب نمره از آن را کنار می‌گذارد و ممکن است فشار بیشتری روی سایر درس‌ها ایجاد کند.
پیش از حذف یک درس، به این سؤال‌ها پاسخ دهید:
تا آزمون چقدر زمان دارید؟
در آن درس چه پایه‌ای دارید؟
آیا می‌توانید بخشی از مباحث را با زمان معقول یاد بگیرید؟
زمان آزادشده در درس دیگری چه نتیجه‌ای خواهد داشت؟
فقط یک کدضریب را هدف گرفته‌اید یا چند کدضریب را دنبال می‌کنید؟
در بعضی شرایط، مطالعه‌ی گزینشی و هدفمند به‌جای حذف کامل می‌تواند تصمیم مناسب‌تری باشد. البته انتخاب مباحث باید بر اساس تحلیل سؤال‌های گذشته، پیش‌نیازهای علمی و زمان در دسترس انجام شود.
آیا لازم است به همه‌ی درس‌های دفترچه پاسخ بدهیم؟
وجود یک درس در دفترچه، به معنی مؤثر بودن آن در تمام کدضریب‌ها نیست.
اگر فقط یک کدضریب را هدف گرفته‌اید، درس‌های مؤثر در همان کدضریب برایتان اولویت دارند. اگر چند کدضریب را دنبال می‌کنید، باید مجموعه‌ی درس‌های مؤثر در همه‌ی آن‌ها را در نظر بگیرید.
برای مثال، داوطلبی که هم روان‌شناسی عمومی و هم روان‌شناسی بالینی را دنبال می‌کند، باید علاوه بر درس‌های مشترک، برای هر دو درس عمومی و بالینی آماده باشد. مدیریت زمان جلسه‌ی آزمون نیز باید با همین هدف‌گذاری و دستورالعمل رسمی دفترچه هماهنگ باشد.
اگر یک درس ضریب صفر داشته باشد، پاسخ‌دادن به آن رتبه‌ی همان کدضریب را بهتر می‌کند؟
خیر؛ آن درس در محاسبه‌ی نمره‌ی همان کدضریب وزن ندارد. بااین‌حال، ممکن است برای کدضریب دیگری که دنبال می‌کنید مؤثر باشد.
آیا می‌توان هم‌زمان برای بالینی و عمومی آماده شد؟
بله. این دو کدضریب درس‌های مشترک زیادی دارند. برای دنبال‌کردن هر دو مسیر، باید علاوه بر درس‌های مشترک، روان‌شناسی عمومی و روان‌شناسی بالینی را نیز در برنامه قرار دهید.
جمع‌بندی؛ اول کدضریب، بعد منابع و برنامه
برای برنامه‌ریزی کنکور ارشد روان‌شناسی، ابتدا باید بدانید کدام کدضریب را هدف گرفته‌اید و چه درس‌هایی در آن مؤثرند. بعد از آن، می‌توانید منابع را انتخاب کنید و زمان مطالعه را بر اساس ضریب، سطح فعلی و امکان پیشرفت خود تنظیم کنید.
ضریب بالاتر به معنی توجه بیشتر است، اما ضریب پایین‌تر به معنی حذف خودکار یک درس نیست. برنامه‌ای مناسب است که هم وزن درس‌ها را در نظر بگیرد و هم با شرایط واقعی شما هماهنگ باشد.
در ادامه‌ی مسیر، می‌توانید از مطالب معرفی گرایش‌ها، منابع درسی و راهنماهای برنامه‌ریزی آکادمی ایگو کمک بگیرید تا انتخاب‌های محدودتر، منسجم‌تر و متناسب‌تری داشته باشید.